Het Jongleerbord in de Kleuterklas¶

Kleuterschool Almáskert – District III, Boedapest, Hongarije
Geschreven door Zsuzsa Székely, Vakspecialist Somatische Educatie

Introductie¶

Enkele jaren geleden organiseerden we op Kleuterschool Almáskert in het derde district van Boedapest een korte workshop waar speciaal onderwijzers, ontwikkelingsspecialisten en geïnteresseerde kleuterleiders de basis van het Jongleerbord konden leren. Ik nam als speciaal onderwijzer deel aan die training, en die paar dagen bleken energiek en diep motiverend te zijn.

Kort daarna schafte de directie van de kleuterschool voor elk van de drie vestigingen van de instelling een Jongleerbord aan. Zo begon mijn reis – werkend met het Jongleerbord in een kleuterschool die kinderen met een breed scala aan behoeften en specifieke onderwijsprofielen omvat.

Hoe Het Begon¶

Ik begon met het integreren van het Jongleerbord in individuele of kleinschalige bewegingsontwikkelingssessies, die in de ochtenduren in een aparte ruimte werden gegeven. Deze sessies werden aangeboden aan kinderen wier gepersonaliseerde onderwijsplan (zoals voorgeschreven door het expertisecentrum) bewegingsontwikkeling of therapie omvatte – soms als aanvullend therapeutisch hulpmiddel.

Eerste Ervaringen en Functioneel Gebruik¶

Ik gebruikte het Jongleerbord aanvankelijk met kinderen met fysieke beperkingen, specifiek om functionele verbetering te ondersteunen. Bij één meisje waren beide bovenste ledematen aangedaan door een stoornis in het centrale zenuwstelsel, waardoor bewegingen van schouder- en handflexie extreem moeilijk waren. Het Jongleerbord bleek voor haar een spannend nieuw hulpmiddel.

Hoewel de vereiste bewegingen dezelfde concentratie en inspanning vergden als bij andere therapeutische hulpmiddelen, maakte het feit dat de ballen in vaste kanalen rolden en met kleine bewegingen konden worden gestart, succes toegankelijker. Dit leidde tot een sterker gevoel van voldoening.

In dit geval prioriteerde ik niet het aanleren van het basispatroon van het bord. In plaats daarvan concentreerde ik me op haar individuele ontwikkelingsdoelen, zoals:

• Het versterken en strekken van de handspieren
• Het verbeteren van de houding
• Het voorkomen van compenserende bewegingen

Ik liet haar vaak de leiding nemen in de activiteit. Ik merkte dat dit gevoel van controle haar enthousiaster en volhardender maakte met de oefeningen.

Aanpassing voor Betrokkenheid van de Onderste Ledematen¶

In een ander geval werkte ik met een kind dat een aanzienlijk verschil in beenlengte had. We gebruikten het Jongleerbord met de voeten. Ons doel was om het kortere been te activeren, dat door een orthese beperkt was in beweging en in het dagelijks leven onderbenut werd. Nadat we de juiste positie hadden gevonden, speelde het kind alleen met het aangedane been.

Dit was niet gemakkelijk – het vereiste intense inspanning en leidde tot snelle vermoeidheid – maar het ging gepaard met veel gelach en kleine overwinningen.

Lichaamsbewustzijn en Integratie¶

We speelden ook met het Jongleerbord alleen met de voeten met een kind dat een onderontwikkeld lichaamsbewustzijn en lichaamsbeeld had. Dit kind erkende nauwelijks het bestaan van zijn benen en had moeite ze zelfstandig te bewegen. Hij probeerde instinctief zijn handen opnieuw te introduceren tijdens het spel, ook al concentreerde de activiteit zich op de benen.

Hem helpen een gevoel voor zijn hele lichaam te ontwikkelen – de delen ervan, de bewegingen en de positie in de ruimte – was essentieel voor zijn algehele ontwikkeling. Achter zijn uitdagingen lag een zeldzame genetische aandoening die resulteerde in een zeer onevenwichtig cognitief profiel: uitstekende verbale vaardigheden, maar zwakke focus en sensorische integratie.

Uiteindelijk breidden we het spel uit met cognitieve uitdagingen met behulp van handgebaseerd tafelspel. Bijvoorbeeld:

• Het creëren en onthouden van kleurenreeksen
• Het toekennen van dierennamen aan de ballen, die "uit hun holen" moesten komen wanneer ze werden geroepen – zelfs als ze van plaats waren veranderd

Deze activiteiten bleken effectief in combinatie met andere hulpmiddelen en droegen duidelijk bij aan de ontwikkeling en rijping van het kind.

Houding en Groepswerk¶

We gebruiken het Jongleerbord ook in groepslessen bewegingsontwikkeling, met name voor houdingsverbetering en het versterken van de rugspieren. In deze gevallen spelen kinderen liggend op hun buik.

Sociale Integratie en Observatie¶

Naast motorische en cognitieve ontwikkeling begon ik het potentieel van het Jongleerbord te zien voor het verbeteren van sociale interactie. We introduceerden het bij kinderen die moeite hadden met verbinding – degenen die worstelden met wederzijdse aandacht en samenwerking.

Tijdens het spel observeerde ik:

• Of kinderen van het bord opkeken naar hun partner
• Of ze op enige manier om de bal vroegen
• Of ze de aanwezigheid van de andere speler erkenden

Voor meer gestructureerde samenwerking speelden we in triades, met twee kinderen aan één kant van het bord. Het spel had eenvoudige regels die collaboratieve probleemoplossing vereisten, zoals:

• Eén kind mocht alleen blauwe ballen rollen, de ander alleen groene
• Ballen mochten op elke baan aankomen
• Ze moesten elkaar helpen de ruimte en timing te navigeren zonder elkaar te blokkeren

Deze dynamiek was zeer informatief, zowel als facilitator als als observator.

Een Geval van Controle en Regulatie¶

Met één kind – dat vaak in conflict was met zowel leeftijdsgenoten als volwassenen – gebruikten we het Jongleerbord om gedragingen gerelateerd aan controle te observeren en voorzichtig uit te dagen. Dit kind had een sterke behoefte om controle te behouden over dagelijkse routines en spel.

Tijdens het bordspel probeerde hij aanvankelijk de sessie subtiel over te nemen, daarna steeds openlijker – zelfs wanneer hij met een ander kind onder gestructureerde regels speelde, kon hij binnen enkele minuten de controle overnemen. Als hij met mij speelde, trok hij zich vaak snel terug als de activiteit niet volledig naar zijn voorwaarden verliep.

Dit bood een kans: door micro-aanpassingen in de facilitatie begonnen we momenten op te bouwen waarin hij in het spel kon blijven zonder zijn gevoel van autonomie aan te tasten – waardoor een balans tussen structuur en keuze ontstond.

Voortdurend Gebruik en Professionele Groei¶

We gebruiken het Jongleerbord nu gedurende het hele academische jaar om te beoordelen en te versterken:

• Motorische vaardigheden
• Cognitieve processen
• Sociale vaardigheden

In elk geval heb ik duidelijke tekenen van groei en ontwikkeling waargenomen bij de deelnemende kinderen.

Voor mij wordt de voortdurende evolutie van mijn werk met het Jongleerbord ondersteund en geïnspireerd door deelname aan professionele workshops, waar ik ervaringen kan delen, nieuwe benaderingen kan leren en mijn creatieve gereedschapskist kan vernieuwen. Telkens als ik vastloop of te veel verankerd raak in vertrouwde patronen, bieden deze workshops nieuwe perspectieven en nieuwe energie – waardoor ik verfrist en hernieuwd geïnspireerd terugkeer naar de klas.